|
|
Aantekeningen van Ernest Bornauw
|
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
Het uitgangspunt van elke bezinning over het beeld is onze ervaring van het transcendente, het ons overstijgend geheim onder ons. het beeld heeft te maken met dit geheim, is ons gegeven in functie van dit geheim: om het te zelfder tijd te ver- en te onthullen en het zó doende in zijn eigenheid te respecteren. het geheim is er onder ons voor óns. het beeld is de wijze waarop het onder ons verschijnt en zich aan ons te kennen geeft: deels deels, zich verhullend in onthullend door het beeld. alleen in en door het beeld. en de getuigenissen daarvan onder ons zijn legio.
1. men vergisse zich niet: het beeld is wezen lijk noch begrippelijk, noch beschrijvend.
1.1. het is niet begrippelijk van aard. het begrip abstraheert en uit der aard vernauwt het de dingen te zelfder tijd als het ze veralgemeent. in feite doodt het het levend wezen: het paard bestaat niet. zó doende ontfutselt het begrip het levend wezen zijn geheim: de eigenlijke reden waarom het ons wordt gegeven om van ons te zijn. mijn paard. mijn paard is, verrijkt met het geheim tussen mij en mijn paard, rijker, groter, méér dan een paard, laat staan het paard. abstrahering, het opsluiten der dingen in begrippen, verpaupert de reëel bestaande wereld tot een woestijn vol door de zon gebleekte her en der verspreide beenderen. de dichtende dichterlijke doet, integendeel, door zijn beelden de dingen schitteren, blinken en blozen van leven als levende wezens: de wilde en onvervalste pracht der blommen langs den watergracht; die bende Casselkoeien/ die, louter bruin van haar, als zoveel blommen bloeien,...
niet begrippelijk van aard kan het beeld ook niet "begrepen" worden. het reikt verder dan het louter rationele, verbergt zich voor het ratio: aan louter rationeel ingestelde mensen geeft het zijn geheim niet prijs.
1.2. het is niet-beschrijvend van aard. ook beschrijving vernauwt, verkleint de dingen door zich te beperken tot hun uiterlijk. het beeld is meer dan een vergelijken. dat timmermans het balken van een ezel vergelijkt bij het geluid van een verroeste pomp klopt, getuigt van zijn opmerkingsgave en zijn zin voor humor wanneer hij beide geluiden verbindt. maar hij blijft binnen het "epische". een beeld is méér, terwille van zijn "lyrisch" karakter, zijn geheim. beschrijving blijft buiten het geheim waarvan wij een tip opgelicht zien in b.v. "Het ezeltje" van vasalis. poëzie openbaart het poëtische van de reëel bestaande wereld, dat het uiterlijke der dingen overstijgt en uit dér aard niet te beschrijven, onbeschrijflijk is; het kan alleen verbeeld worden.
2. het beeld is de gewoon natuur lijke wijze om het ons overstijgende geheim onder ons naar onze wijze op onze wijze een vorm te geven: voor ons hoor-, zicht- en tastbaar te maken. tweewijzig is het bekwaam de fundamentele tweewijzigheid van onverborgen- en verborgenheid van ons reëel bestaan in de reëel bestaande wereld uit te drukken. verrassend, verbijsterend, verbazend, boeiend. het beeld is een zonsopgang: de morgen lijke explosie van licht. de dag gaat open als een gouden roos. het beeld is uit en in dit ons overweldigend licht de openbaring van de waar heid, waardigheid en waarde van al dat leeft, al wat ons geheime lijk wonder lijk overstijgt, wat verrezen niet te zoeken is onder al dat dood is. het is getekend door het geheim, draagt het watermerk van het geheim in zich. uit dér aard is het wezen lijk te zelfder tijd verhullend én onthullend, niét àlles, maar genoeg om van te leven.
2.1. verhullend. het beschermt het geheim, exposeert het niet, verbergt het voor onbescheiden, ongelovige, zelfvoldane, uitdagende blikken. het verbergt "deze dingen" (die van hierboven, van GOD) voor de wijzen en toont ze aan de kleinen. het beeld werkt alleen door den GEEST Die waait waar HIJ het wil, die leert en her innert op tijd en stond aan wie HIJ het verkiest. HIJ veràndert in het beeld "de aarde" van gedaante, laat het geheim van haar OORSPRONG en haar UITEINDE er hierennu nù hiér in verschijnen en geeft aan de kleinen de gave der verbeelding om het beeld te zien en te articuleren. voor zover HIJ het wil, d.w.z. voor zover HIJ vindt dat de kleine het nodig heeft om te leven: in een spiegel. want het geheim onder ons is de afstraling, het spiegelbeeld van het GEHEIM van de VADER, den ZOON en den GEEST onder ons.
2.2. onthullend. naar onze wijze op onze wijze, d.w.z. "aards", laat het ons toe een blik te werpen op "den HEMEL". het beeld onthult "de dingen van GOD" voor ons voldoende door de dingen der aarde op aarde, den SCHAT in den aarden pot, den GEEST in de letter, het vlees. het is een laag poortje met daarachter een reusachtige heldere ruimte om ons, in een bliksemschicht, te doen ZIEN dat wij ons moeten "bukken" om in de ruimte van "deze dingen" binnen te treden. beeld betekent "verdubbeling": de ene wijze (van ons) roept de andere wijze (van GOD) toe, de dingen der schepping openbaren de grote daden van den HEER. niet àlles, maar genoeg om vrij en vrolijk, met genoegen, in te stemmen en bevredigd te zijn met dit (voorlopig, op aarde lijk) genoeg. de gave van het beeld en de gave der verbeelding houden een mens op aarde overeind door hem te verrijken met UITZICHT. beeld en verbeelding verànderen het uitzicht van de aarde in het VISIOEN van tot een levend wezen gewekte gebleekte uiteengevallen beenderen: "een toekomst zonder weerga waarover alleen in beelden en metaforen kan gesproken worden". (h.servotte)
3. het beeld is de zalf op de wonde van "den doren in het vlees". het is het mens vriendelijk geschenk van den SCHEPPER dat de pijn van onze beperktheid moet verzachten en ons verlangen naar verlengenis tot in het UITEINDE zinvol maken. want het beeld is precies de aan onze wijze op onze wijze voldoende te horen, te zien en te tasten gegeven verlengenis van "de aarde" tot in "den HEMEL". if we are lucky. als wij klein genoeg zijn om vrij en vrolijk in te stemmen met den doren in het vlees, het zien als in een spiegel, en zó als zacheus in den wilden vijgeboom te klimmen...om te ZIEN.
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
