|
|
Aantekeningen van Ernest Bornauw
|
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
Mensen zijn er ooit toe gekomen klei te boetseren (een bruikbaren of schonen vorm te geven) en door bakken (betrekkelijk) duurzaam te maken. een procedé, dat tot vandaag, zij het met de nodige "veredeling" en onder den naam van keramiek, lustig voortleeft. een pot wordt als het ware "ontvangen" (geconcipeerd, ontworpen), gedragen en geboren, en gaat dan den weg van het avontuur op. dit is: gaat te water tot hij breekt.
hij is een heel verhaal van een de mensen vóór de voeten aan de voeten gelegd en aan warme handen voor warme handen toevertrouwd materiaal (stof van de aarde genomen). hij is een als werk van mensenhanden en onder den door hen gegeven naam pot verborgen geborgen identiteit en als zodanig in den vorm van een bloempot, een kruik, een drinkbeker, een vaas, een beeld of beeldje, een schaal enz in het geheel van de cultuur (het bewerken én bewaren van den tuin) opgenomen. zó zijnde is hij een niet weg te denken merkwaardige aanwezigheid door, onder en voor de mensen, op aarde. een deel van het geheel dat mede het geheel bepaalt én door het geheel bepaald wordt. gebruikbaar, of schoon, of beide tegelijk. een geschenk van moeder aarde aan scheppende mensen om te scheppen.
zijn geheim is zijn beschikbaarheid, bereidheid tot meewerken aan het bewoonbaar maken en bewonen van de aarde. de pot is de vrucht van de welwillende gewillige volgzaamheid van de klei, haar overgave aan de warmte van de handen en de hitte van het vuur. heeft de klei enerzijds (harerzijds) haar innerlijke wet, en wil zij dat aan die wet niet getornd wordt, anderzijds (die van de handen en het vuur) gehoorzaamt zij onweerbarstig, vrij en vrolijk, aan de vormende krachten die haar respecteren en is uit der aard een voorbeeld van on hinderende, on verlammende bereidheid tot samenvloeien, -hangen, -lopen en -werken. van verbondenheid. de klei én de pot hebben hun (hun ingeschapen) plaats en blijven -wijs- uit en in gehoorzaamheid eraan op hun plaats.
de pot is een beeld, geeft aan de mensen door op zijn plaats te blijven een teken van gewoon natuur lijke wijsheid. inderdaad. enerzijds "toont" hij de gebruikers dàt en hoé en waarom hij gebruikt moet worden om te leven en te overleven, dit is: reëel "nuttig" te zijn en te blijven; anderzijds "moppert" noch "mort" hij tegen den pottenbakker noch wat den vorm dien hij krijgt, noch wat zijn bestemming betreft. en zó doende bevestigt hij het meesterschap, de superioriteit van zijn maker.
de bijbelse wijze (dichter) die dit beeld zag, erdoor getroffen werd en het "schreef", zag in den pot den mens en bedoelde hem. ter lering; om de ogen van zijn lezers te openen voor hun eigen bestaan en uit der aard hun zelfkennis te verdiepen. in casu hun blik op JAHWEH en hun verhouding tot HEM:
- JAHWEH is de Schepper van hemel en aarde ("In den beginne schiep God hemel en aarde."). HIJ is -zó als een pottenbakker- de kunstenaar, en Zijn schepping is -zó als de potten- een kunstwerk. zó dat hemel en aarde (àlle dingen van Zijn schepping) gewoon natuur lijk, "als vanzelf", "terstond", het werk van Zijn handen verheerlijken. en als dingen in hun on schuld zó doen, den mens als voor- en toonbeeld vóór de voeten zijn gelegd, hoeveel te meer hoort hij dan als geheime lijk wonder lijk koning van de schepping dat te doen op de wijze van "de tuin bewerken en bewaken" in de diepe betekenis die de bijbelse dichter eraan geeft.
- de kunstenaar is de eerste; het kunstwerk komt op de tweede, ondergeschikte plaats. zó als het "als vanzelf" niet in den kop van den pot opkomt tegen den pottenbakker te mopperen of hoe dan ook te morren om zijn vorm en inhoud, zó hoort het aan den mens "als vanzelf": noch te "mopperen", noch te "morren", noch zijn ondergeschikte plaats te verlaten en die van Zijn Schepper te willen innemen. het beeld van den pot is een den mens vóór de voeten gelegde waarschuwing om zich zélf niet door zijn dwaasheid ónder de wijsheid en door zijn "boos"heid ónder de "goed"heid van den pot te stellen.
zó activeren de dingen naar hùn wijze op hùn wijze, dit is als teken, beeld, uit gelijkenis, niet alleen de "kennis", maar ook het geloof van den mens. zij zijn naar hùn wijze op hùn wijze, "als vanzelf", "intelligent", en dragen zó zijnde bij tot een "als vanzelf" intelligenten kijk van den mens op zijn bestaan. zij zijn naar hùn wijze op hùn wijze, "als vanzelf", "gelovenden" ("geloven" in en verkondigen luid den lof van hun SCHEPPER), en dragen zó zijnde bij tot het "als vanzelf" geloven in en verkondigen van den lof van zijn SCHEPPER van den mens. met als gevolg van Dien: dat, enerzijds, "het staan in het midden van het veld" (de intens aandachtige aanwezigheid onder en met de dingen) "als vanzelf" het "schouwen in de diepten van den hemel" (een grondig en diep geloven) bevordert; dat, anderzijds, het verlies van die aandacht voor de dingen het geloven in den SCHEPPER bedreigt en zelfs ombrengt.
anders gezegd: enerzijds zijn de dichterlijkheid der dingen en het dichten van dichterlijken grondslag in het proces van het VOL wassen van geloof; anderzijds stellen wij vast dat het ontbreken van dichterlijkheid in het (be)schouwen der dingen en ontbreken van waardering voor het dichten van dichterlijken het VOL wassen van geloof beschadigen, zo niet in de kiem smoren. dàn moppert de pot tegen den pottenbakker en "mort" hij om zijn vorm en inhoud; is de wijn in den man en de wijsheid in de kan.
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
