|
|
Aantekeningen van Ernest Bornauw
|
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
Gij hebt over het boek “De Testamenten - verhalen uit de bijbel” voor het eerst gelezen in De Standaard van 5 september, waarin een medewerkster den schilder van de in het boek opgenomen schilderijen, jan vanriet, aan het woord liet. daarna in een bijdrage over het boek in Kerk en Leven van 5 october. daarna in Omtrent, de Davidsfondsbrochure waarin de uitgeverij haar nieuwe uitgaven (waaronder “De Testamenten”) voorstelt en te koop aanbiedt. in de drie gvallen niets over welke “zorgvuldig geselecteerde” en als “teksten die je minstens één keer in je leven gelezen zou moeten hebben” voorgestelde verhalen het hier gaat, maar alles over den “veelzijdig gelauwerde en internationaal erkende artiest”. er is in u door deze kennismaking geen enkel verlangen gewekt u dit boek aanteschaffen, maar wel was zij aanleiding er na er over te denken. dit is: met wat er in dezen “onze tijd” reilt en zeilt op den achtergrond, u nog maar een keer de onschatbare waarde van “woorden van eeuwig leven”, van “wat er -in het eerste en het tweede BOEK- geschreven staat” en in goede uitgaven uitgegeven is, te laten her inneren; vanuit uw door jarenlange vreemde welwillendheid tegenover en tedere toegankelijkheid voor gedragen “lezen” (luisteren naar, geloven in en volgen) van de SCHRIFT vraagtekens bij elke “eigentijds verbeelde” uitgave te stellen; u nog een keer over het wezen van een kunstenaar en zijn werk te bezinnen; dit boek zoals het binnenkamers ontstaan is en in den handel gepresenteerd wordt, op de plaats waar het hoort te plaatsen.
de bijbel (hét BOEK) is wat GOD de mensen te zeggen heeft en zegt, hen naar hùn wijze op hùn wijze toespreekt opdat het in hen ter bevorderingvan hun leven zou oplichten, hen zou aanspreken en tot (“op Uw woord”) ernaar leven (“het net aan de andere kant van de boot uitwerpen”) aansporen en brengen. de woorden van de Schrift zijn VOLuit “woorden van eeuwig leven” (“Gij alleen hebt woorden van eeuwig leven.”). dit is: woorden die niet alleen door de menselijke wijsheid erin het leven op aarde leven richten, maar óók, en bóven dien, het tillen op de hoogte van 10 meter bóven den platten grond, de hoogte van eeuwig leven in den hemel. woorden waarin GODS GEHEIM verborgen geborgen ligt en in den vorm van geloofsgeheimen door erin te geloven ter opklaring de mensen aangeboden worden. uit dér aard is het BOEK onder alle boeken der mensen uniek, wezenlijk ànders, wezen lijk een geloofsboek, wezen lijk woord. IS dat en TOONT dat aan de mensen die het, in feite uit en in her innering door den Heiligen GEEST, kunnen lezen. dié mensen ervaren dat aan den lijve bij elke lezing van elk deel ervan, worden telkens weer erdoor opgevrolijkt, bevredigd en van elken twijfel bevrijd. de woorden zijn VOL, zeggen VOL wat zij te zeggen hebben en geven dat prijs aan die ze vreemd welwillend ertegenover en teder toegankelijk ervoor nemen en lezen...zó als zij zijn. dit feit is en bevestigt de wonder lijke bewondering waardige uitwisseling tussen bóven en beneden, tussen het woord lijk naar de aarde neerdalen van GOD en het Woord lijk naar den hemel opstijgen der mensen.
de bijbel is wezen lijk beeld spraak, door GODS GEEST met GODS GEEST verrrijkte, vergrote, verméérde “letter”, ver beeldt in gelijkenissen-uit-gelijkenis de voor mensen onhoor-, onzicht- en ontastbare Werkelijkheid van GODS GEHEIM. met als gevolg van DIEN: dat de woorden zich voor altijd en overal helemaal hebben prijsgegeven en dat blijven doen; dat, enerzijds, zich bij het lezen aan de “letter” vastklampen den tekst doodt, zich door den GEEST den “geest” erin laten her inneren den tekst doet leven en de woorden “lezen” een “gave” van den Heiligen GEEST is; dat, anderzijds, den bijbel illustreren, tekeningetjes erbij willen maken, maar zal werken als het, door denzelden GEEST geïnspireerd, als een hulpmiddel tot verstaan der woorden wordt bedoeld en er, door van ze lezen aftehouden of –teleiden, niet op uit is hun uitdrukkingskracht neertehalen. neerhalen is een aan den gesaeculariseerden en het sacrale saeculariserenden eigen tijd eigen neiging. het gevaar van den bijbel “eigentijds verbeelden” is: dat het om velerlei redenen al te menslijk/”aards” op die neiging inspeelt en on-, onder- of bewust de “woorden van eeuwig leven” relativerend en nivellerend “ont zielt”, “ont GEEST”, naar het plattegronds alledaagse neerrhaalt, van het Grote Verhaal een menselijk verhaal als alle andere menselijke verhalen maakt. en meteen naar de geloofsgeheimen erin luisteren, in ze geloven en ze volgen ondergraaft, onderuithaalt. alsof er nog geen on geloof genoeg is, laat staan als of geloven voorgoed achterhaald is en als verhindering van den vooruitgang geweerd moet worden. het ziet ernaar uit dat hoe meer bijbels beschikbaar gesteld worden, hoe minder geloof erin overblijft. want: “Wie kan nog, eigentijds, naar zó iets luisteren?”. wie blijft nog vandaag bij Hém zó als Hij IS? er zijn goede bijbeluitgaven genoeg. niet de uitgaven moeten vermeerd worden, maar ons intens aandachtig luisteren naar, geheime lijk wonder lijk vrij, vrolijk en te vreden geloven in en zonder “morren” volgen van wat er in de Schrift geschreven staat. “Heer, vermeerder ons geloof.”.
een kunstenaar is iemand die kàn. gemakkelijk, opvallend beter dan, “als vanzelf” kan tekenen, schilderen, boetseren, beeldhouwen enz. en ervoor bewonderd wordt. hij kent de kneepjes van het vak, en kan alles tekenen, bij alles een tekeningetje maken. zijn kunnen is techniek, een in verhouding tot anderen verhoogde vaardigheid van het oog om te zien en de hand om te doen. zijn kunnen is de vaste grond om zijn huis op te bouwen. niet min, maar ook niet meer. de feiten tonen dat dit kunnen alleen hem niet tot kunstenaar maakt. indien er geen meer is, is het en blijft het plat: technisch, “letter” lijk knap, virtuoos zelfs, maar “geest” lijk leeg. dàn zet het de toeschouwers op het verkeerde been. een kunstenaar bouwt op dien vasten grond zijn huis-om-in-te-wonen. dàt huis ligt niet plat neer, maar staat overeind, is een door de creatieve aanwezigheid van “geest” erin organisch gegroeid ge bouw (cultuur), dat dien “geest” uitstraalt, de “letter” doet leven. zijn werk is een kunst werk: een uit en in een wonder lijke bewondering waardige uitwisseling tussen technisch kunnen en be zieling “geest” (ontroering-om, inzicht-in en beelden) uitstralende en uit der aard het “onderwerp” bóven den platten grond OPtillende vorm geving. “een levend wezen”: een meer dan, zo niet méér dan. de roeping van een kunstenaar en zijn opdracht onder de mensen is: de mensen door hen te ontroeren, inzicht te geven en de dichterlijkheid der dingen te verbeelden bóven de materie en zichzelf te tillen op de hoogte waar hun leven op aarde verrijkt, vergroot, vermeerd, zo niet verméérd wordt, in feite met Uitzicht op eeuwigheid vervuld, verVOLd. hij abstraheert, dit is ont geest de ons vóór de voeten aan de voeten gelegde en aan de handen toevertrouwde dingen niet, maar concretiseert ze, dit is laat ze verschijnen zó als zij zijn. intens aandachtig met het hart bij ze laat hij ze “spreken” (“Als de ziele luistert/ spreekt het al een taal dat leeft,“), in feite door hun ingeschapen dichterlijkheid “talen en vertolken/ ’t diep gedoken Woord zoo zoet…”, “Gods grote werken verkondigen”. zó doende verheft hij én de dingen, én zichzelf, én zijn medemensen, en plaatst ze op hun natuur lijke plaats: het geheim van het VISIOEN van de onverdeelde éénheid van “aarde” en “HEMEL”. “The rest –al wat er onvermijdelijk bijgesleurd wordt en dat van de essentie afleidt, zo niet ze verduistert- is silence.”. precies dit hem door dwazen ongegeneerd onverpoosd onverdroten opgedrongen bijsleuren van bijkomstigheden maakt van zijn werk een kermis en hem eenzaam (passer solitarius in tecto). “Keiner hat etwas durch mich erlebt.”. want zó als de “schrijvers” van de Schrift kan hij uit ervaring zó als hölderlin zeggen: “Es waltet ein Gott in uns.”. een echte kunstenaar heeft -uit Zijn VOLHEID ontvangend de ene genade na de andere- voor dit kruis en deze kruisiging zijn leven (erkenning, naam, inkomsten, roem, macht) veil; is voluit een midden in het veld in de diepte van den hemel schouwende, een dichterlijk dichtende, en uit der aard een bloedverwant van de “schrijvers” van de Schrift.
de plaats van “De Testamenten - verhalen uit de bijbel” is: verbonden met binnen het geheel van de vele goede aanbiedingen van gehele of gedeeltelijke bijbelteksten de opdracht vervullen: die ze nemen en lezen te “vervullen van de Heilige Geest”, Die ze het leven geeft, tot “uit klei geboetseerde levende wezens” beAdemt; de GEEST door “het vuur van Zijn Liefde” het onvermijdelijk met slakken belaste goud laten louteren en deze uitgave naar Zijn wijze op Zijn wijze rijpe vrucht laten dragen in diegenen die recht, én -wat Zijn geheim is- óók in diegenen die krom erop afgaan. de SCHRIFT gaat, óók in een gesaeculariseerde en tot saeculariseren geneigd zijnde wereld, zonder de mensen naar de ogen te kijken en zonder omtezien, Haar gang en blijft, ook in de diepste duisternis, een lichtend spoor naar den Weg, de Waarheid en het Leven trekken tot geluk van diegenen die het geluk hebben geluktehebben. dit is: hoé dan ook, al of enigszins caring, te hebben mogen leren bevrijd vrij, opgevrolijkt vrolijk en bevredigd te vreden “luisteren naar”, “geloven in“, en “volgen”.
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
| begin | boeken | levensverloop | contacteren |
