|
|
Aantekeningen van Ernest Bornauw
|
| begin | boeken | levensverloop | nota bene | contacteren |
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
Humor is dat korreltje zout dat de goede én de kwade dagen in het leven smaak geeft. humor is, verre van “cool” of “hot” of “soft”, kind, zacht uit zachtaardigheid. hij breekt geen potten. hij verlicht: maakt het zwaarste draagbaar; legt een milden glans over wat op het eerste gezicht dof of vaal lijkt. hij heeft de on schuld, en meteen het speelse van een onbestoven kind. hij helpt en houdt die struikelde of viel, overeind. hij is een teken van geest, van zin voor geestigheid, van “goeden” en meteen het kwade vergoedlijkenden geest en verrijkt zijn omgeving met dien geest. hij is bevrijd vrij van welken druk van binnen of van buiten dan ook, en uit der aard onbedrukt vrolijk en te vreden. “His voice is ever soft.”. zij dringt niet, laat staan dringt zich op. humor relativeert mug en olifant. hij is zó subtiel, zó doorschijnend, zó fijn zinnig omzichtig, dat hij door ruwen niet gevat en uit der aard niet gewaardeerd, zo niet af- en uitgestoten wordt. zijn geheim is het geheim van de stilte en van die in de stilte in stilte stil worden en uit dér aard voor het zachte, het fijne, het kleine wagen wijd open staan. ha, humor en zin ervoor: kostbare gaven, die de taal in de bloemen zet en “als vanzelf” tooit.
het wezen van spel geeft zich bloot in de “zotte sprongen” van katjes en leeuwewelpen, van kalfjes en veulentjes, van hippelende meesjes, in het “grote mensen” overrompelend spel en den bezielden dans van “kleine kinderen”. spel ont spant, verrijkt den ernst van den ernst met evenwicht tussen zwaar en licht en behoedt hem voor ontsporen, voor over druk, voor over spanning. spel hoort bij leven en is een noodzakelijk tegengewicht tegen zwaarlijvig- en zwaarlevigheid. het geheim van spel en uit der aard van spelen is de losheid, ongebondenheid, het gemak, de zorgenloosheid waarmee zij beoefend worden. spel en spelen ontaarden zodra die ongebondenheid, dat gemak, die zorgenloosheid voor welken druk (stress) van buiten of van binnen, voor prestatiedwang of prestatiezucht moeten wijken en eraan opgeofferd worden. spel en werk zijn geen concurrenten, maar vullen elkaar aan doordat het spel de moeite van het uit zijn aard vermoeiend werk opvangt en oplost. ja, zelfs werk kan “gespeeld”, zo vlot en “als vanzelf” gedaan worden dat het zó als spel bevrijdt, be vreugdt en be vredigt. een mens moet zijn hele leven het onbestoven kind in zich bewaren om niet onder instortende daken bedolven te worden. spel verlevendigt speels voor wie de ogen voor “vreemde” verschijnselen in de woorden zelf open heeft, op aangename wijze de taal.
er is in de taal zelf iets speels, dat humor in de hand werkt. zo het klankenspel in de woorden: klanknabootsingen als ding-dong, bim-bam, tjilpen, bèèèè; binnen- en eindrijm en stafrijm in spreuken en gedichten en zelfs gewoon in spreken. voeg daarbij de zangerige golving of het staccato van het ritme in langere of kortere zinnen. zo geeft ook de spelling der woorden al “accidenteel” aanleiding tot humor. die letters zetten of tijpen weten uit ervaring die een glimlach op de lippen brengt, dat zich in één letter vergissen vreemde gevolgen heeft. in de plaats van bv. klagen krijgt gij dan knagen, van blokken vlokken, van horen boren, van rood dood, van geef teef, enz. om nog van de spelling van namen te zwijgen: Degrave wordt dan Debrave, Devos Debos, Desmet Dewet, Moelaert Koelaert, Troch Groch enz. voeg daarbij het spel van de neologismen (het vrij en vrolijk zélf geschapen binnen en verbonden met uw tekst, zinvolle, niet in het woordenboek voorkomende woorden). zo zit er in de woorden iets speels, schrikken de woorden zelf niet voor “woordspelingen” terug en stellen zij zich (zie de onuitputtelijke moppen) zonder blikken of blozen eraan bloot. “Wat is het verschil tussen een watervliegtuig en een boerin? Een watervliegtuig landt op het water; een boerin watert op het land.”. doordat het leven zelf iets aan den van leven sprankelenden geest eigen speels in zich bevat en uit der aard humor verwekt, kan taal in den mond van geestigen geestig zijn. dit is: fijne verbanden springen “als vanzelf” te voorschijn, die den fijnzinnigen observator niet ontgaan en hem aanporren om ze, moeiteloos en er zelf van genietend, (zonder te willen kwetsen of er munt uit te slaan) argeloos te articuleren. die geestigen zijn “gheselscap goet ende fijn”, “zinghen een liedekijn” en verrijken de gemeenschap woord lijk met hen bóven den platten grond tillenden “geest”. met dichterlijkheid, zo niet mystiek.
verwoorde humor en woordspeelsheid getuigen van de kostbaarheid van de geestesgaven van een mens: van zijn hartelijkheid, zijn intelligentie, zijn scheppende verbeelding. zij zijn een zachte zalf tegen de geperveeteerde “geestigheid” van snauwen, sneering, parodie, satire, ironie, zo niet sarcasme. zij zijn verwant aan dichterlijkheid en mystiek, en getuigen bóven dien in een mens van de OORSPRONG lijke “goed”heid, van “goeden” geest, die een vonk van GODS Heiligen GEEST is. zij tillen “kunnen spreken” boven het technische erin, boven in dienst van commercieel en consummistisch formuleren, etiketteren en coderen uit op de hoogte van diep menselijk contact, van verzamelende, samenwerpende communicatie, die gezamenlijk op aarde leven met iets dat, hiér en nù al, op den hemel gelijkt, verrijken.
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
| begin | boeken | levensverloop | nota bene | contacteren |
