|
|
Aantekeningen van Ernest Bornauw
|
| begin | boeken | levensverloop | nota bene | contacteren |
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
(een tussendoortje)
Een kennis uit Engeland wil weten of gij nog schrijft en zou in geval van ja het graag lezen. gij hebt hem beloofd een recent stukje voor hem te vertalen en zijt inderdaad ermee bezig. het is, wat gij al lang weet, een onbegonnen werk, want wat gij schrijft is niet te vertalen. dit is: kàn niet, zelfs door u (bij voorbeeld in geval van uitgewist), opnieuw zó als het was weergegeven, ook niet “vertaald” worden.. de engelse versie zal uit der aard wat er staat niet kunnen weergeven zó als het er staat en zich moeten beperken tot enigszins naar den inhoud verwijzen. gij weet dat omdat gij het aan den lijve ervaart, maar wilt het toch proberen.
het is al lang geweten dat vertalen (smelten en in den vorm van een andere taal gieten) den oorspronkelijken vorm én meteen den oorspronkelijken inhoud verraadt (traduttore traditore). een weten uit ervaring, dat prikkelt om het geheim van schrijven te achterhalen en meteen het waarom van het falen van een vertaling. en dààr om gaat het hier. om hoé dat komt.
in feite is schrijven: wat de hand met pen en inkt een letter lijken en uit der aard leesbaren vorm geeft. het geheim zit niet in die pen en in dien inkt, maar in de hand. dàt had gottfried benn begrepen en voor ons in een versregel gedicht: “Es ist ein Antrieb in der Hand.”. de hand van een mens is een wonder lijk instrument, dat, uiterst fijngevoelig of bot/log, op allerlei wijzen, van maken tot afbreken, strelen tot slaan, werkt. maar er is meer: zij beweegt niet uit zichzelf, maar wordt bewogen. het geheim van die hand is dat er met haar iets aan de hand is. zij wordt aangedreven, stiekem, geheime lijk wonder lijk bewogen door gevoeligheden van het gemoed, gedachten van het verstand, verbeeldingen van de verbeelding, die van den “geest” zijn en uit der aard de “stof” (het vlees) bóven zich uit tillen. wat de hand doet (haar handelingen), verwijst naar trillingen van den geest en maakt die hoor-, zicht-en tastbaar, “publiceert” ze. wat op speciale wijze geldt voor schrijven dat meer is dan letters vormen: het échte, creatief schrijven.
de dichterlijke dichtenden ondervinden dat aan den lijve, benn heeft het beaamd en bevestigd en dat doet ook de uitdrukking: uit de pen vloeien. schrijven is: het innerlijke op de wijze van woorden/taal vormen (veruiterlijken), een leesbaren vorm geven aan gevoelens, gedachten, in tekens verborgen visies. zijn geheim is: dàt en hoé materie geest wordt; dàt de onzichtbare geest niet alleen door de zichtbare materie geprikkeld wordt, maar deze prikkeling ook nodig heeft om zichtbaar te worden; de bewondering waardige uitwisseling tussen lichaam en ziel, letter en geest. inderdaad, wat “geschreven” wordt, “vloeit uit de door de hand gedreven pen”, zó dat die schrijft zelf niet helemaal weet vanwaar het geschrevene, en blijkbaar op een piekmoment, komt. zó dat men inderdaad kan zeggen “dat er niet staat wat er staat” en de schrijver zelf blijkbaar meer articuleert dan hij denkt te articuleren. wat precies zijn geheim is, het geheim van een dichterlijken dichtenden. gedichten (onmiskenbare voorbeelden van écht schrijven) zijn open: schitteren als dauwdropdiamanten, geven bij elke lectuur nieuwe betekenissen prijs, maar uiteindelijk niet alle. zó dat zij blijven boeien omdat hun vasten vorm toegevoegde waarden aan inhoud blijft afgeven, en men terecht kan zeggen dat zij onsterfelijk zijn, “woorden van eeuwig leven”, “een brandend en tóch niet opbrandend braambos” om te naderen en scherper te bekijken en beloond te worden, dit is: de stem te horen die er uit opklinkt.
dit brengt ons bij “wat er geschreven staat”, het bovenstebeste van al wat er geschreven (en gewreven) is, de Schrift. de woorden van de Schrift “tonen” al wat er hoger over gedichten werd gezegd in hoogste mate. zij openbaren aan de mensen/de zinzoekers in hoogste mate den zin van hun bestaan, datgene waarom het in eerste instantie gaat en dat al de rest op een vreemde wijze doet schitteren. bovendien zijn zij onsterfelijk, “woorden van eeuwig leven, die niét voorbij-, niet verloren gaan”. zij zijn poëtisch, “spreken in gelijkenissen”, zijn dauwdropdiamanten bij uitstek, die schitteren als door GOD Zelf beschenen hemelse dauw. zij belichten geloofsgeheimen en moeten uit dér aard intens aandachtig, schouwend, beluisterd, met het hart er bij geloofd en hals over kop gevolgd worden. alleen de schouwenden kunnen verstaan “wat de Galileeërs in hùn taal verkondigden” en het dan, eens weer thuis, in woorden van de eigen taal verwoorden/ver talen. dit is: articuleren zó als “zij het gehoord, met eigen ogen hebben mogen aanschouwen en met de handen betasten”.
Ter wille van dit geheim is vertalen een onbegonnen werk, dat echter tóch, ter wille van het “vlees” zijn der mensen, begonnen moet worden. vertalen is wegwijzers plaatsen, die het de reizigers mogelijk maken op hun reis niet verloren te lopen en ervan te maken wat ervan gemaakt kan worden…if they care and are lucky. dit is: als de vreemde taal geheime lijk wonder lijk voor hen opengaat en “het gouden hart ontbloot”.
| << vorige << | inhoudstafel | >> volgende >> |
| begin | boeken | levensverloop | nota bene | contacteren |
